Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, đạo đức cách mạng có nội dung rất rộng, là kết quả của sự kế thừa, phát triển các giá trị đạo đức dân tộc, tinh hoa đạo đức của loài người, làm nên chủ nghĩa nhân đạo hành động, chiến đấu Hồ Chí Minh.
Nói một cách tổng quát, theo Hồ Chí Minh, đạo đức cách mạng bao gồm những nội dung cơ bản:
- Suốt đời đấu tranh cho Đảng, cho cách mạng, tuyệt đối trung thành với Đảng, với nhân dân. Trung thành với Đảng, với nhân dân là trung thành với mục tiêu, lý tưởng, con đường cách mạng mà Đảng, đất nước, dân tộc đã lựa chọn; mục tiêu, lý tưởng, con đường đó vừa đáp ứng được các nhu cầu khách quan của dân tộc, vừa phù hợp với xu thế phát triển của thời đại, trở thành sự lựa chọn duy nhất đúng đắn. Đó là lý tưởng giành độc lập, tự do cho dân tộc, dân chủ cho nhân dân, làm cho tất cả mọi người Việt Nam từ nghèo đói trở nên đủ ăn, từ đủ ăn trở nên khá, từ khá trở nên giàu, từ giàu thì ngày càng giàu thêm, giàu có cả về vật chất và tinh thần. Một người có đạo đức là phải đấu tranh suốt đời để thực hiện bằng được mục tiêu, lý tưởng nhân văn, cao cả đó.
- Ra sức làm việc cho Đảng, thực hiện đúng đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước và giữ nghiêm kỷ luật Đảng. Ra sức làm việc cho Đảng không phải là làm những việc to tát, vĩ đại, lớn lao, mà là làm đúng chức trách, phận sự của mình; Đảng giao việc gì, dân cần làm gì, dù đó là làm Chủ tịch nước, Thứ trưởng, Bộ trưởng hay làm vệ sinh, quét rác càng phải tận lực, tận tâm, làm hết sức mình, đúng lương tâm một cách tự giác để đạt kết quả cao nhất, chất lượng tốt nhất.
Giữ nghiêm kỷ luật Đảng cũng là một nội dung của đạo đức cách mạng. Kỷ luật Đảng bao gồm cả chế độ sinh hoạt của chi bộ. Chế độ đó phải đảm bảo thường xuyên, liên tục; sinh hoạt Đảng phải thiết thực, cụ thể; góp phần giải quyết vấn đề, tháo gỡ khó khăn cho địa phương, cơ sở, xí nghiệp, đơn vị v.v... Có như vậy các cơ sở đảng mới gắn bó với dân, trở thành hạt nhân chính trị, giữ vững vai trò tiên phong gương mẫu.
- Luôn luôn đặt lợi ích của Đảng, của đất nước, của nhân dân lên trên hết, trước hết, toàn tâm, toàn ý phục vụ nhân dân; vì Đảng, vì nhân dân mà hy sinh quên mình, gương mẫu trong mọi việc. Xét về thực chất, đây là phương pháp giải quyết đúng đắn mối quan hệ lợi ích giữa cá nhân với cộng đồng, lợi ích của cá nhân đảng viên với lợi ích chung của Đảng. Đạo đức cách mạng là bao giờ cũng ưu tiên cho lợi ích chung, sẵn sàng hy sinh lợi ích cá nhân vì lợi ích của Đảng. Đối với mỗi người, vận mệnh cá nhân phải gắn liền với vận mệnh của đất nước, của dân tộc; phải luôn trăn trở, suy nghĩ về các vấn đề của đất nước; dù sống và làm việc ở đâu, trong nhận thức tư tưởng và tình cảm, trong đáy sâu trái tim mình bao giờ cũng đọng lại hình ảnh của một Tổ quốc Việt Nam yêu dấu, một đồng bào Việt Nam ruột thịt đói nghèo, lam lũ, vất vả, khó khăn nhưng không chịu đầu hàng số phận, dám ngẩng cao đầu tồn tại trong thế giới này. Tình cảm đó sẽ luôn định hướng cho mỗi người thái độ, hành động đúng vì quê hương, đất nước.
- Ra sức học tập chủ nghĩa Mác - Lênin, văn hóa, khoa học - kỹ thuật, luôn luôn dùng tự phê bình, phê bình để nâng cao tư tưởng, cải tiến công tác, cùng với đồng chí mình tiến bộ.
Hồ Chí Minh yêu cầu học tập chủ nghĩa Mác - Lênin một cách thiết thực, không giáo điều, rập khuôn, máy móc, học tinh thần, phương pháp của nó để giải quyết các công việc thực tế mà mỗi người đảm nhiệm. Trong học tập chủ nghĩa Mác - Lênin, điều quan trọng bậc nhất là sau khi học xong, mỗi người, nhất là cán bộ, đảng viên biết sống với nhau có tình, có nghĩa, để có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau. Chủ nghĩa Mác - Lênin giúp con người giác ngộ, sống có nhân tình, đạo lý, làm cho quan hệ xã hội hàm chứa nhiều tình người hơn, nhân bản sâu sắc hơn.
Đối với tự phê bình, phê bình, Hồ Chí Minh mong muốn phải có sự chân thành, thân ái, thẳng thắn, độ lượng và bao dung. Phê bình không xúc phạm nhân cách, lương tâm, lương tri làm người của người khác, phải biết điểm dừng và có giới hạn để sau khi phê bình không có ai thắng, ai thua, mà tất cả đều tiến bộ, các tổ chức đảng trở nên trong sạch, lành mạnh, có đoàn kết thật sự theo đúng tinh thần cộng sản.
Những nội dung cơ bản của đạo đức cách mạng được thể hiện ra thành các phẩm chất, các đức tính cần thiết của mỗi người. Đó là cần, kiệm, liêm, chính. Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, đạo đức cần, kiệm, liêm, chính vừa là sự kế thừa các giá trị đạo đức dân tộc, phương Đông, vừa được bổ sung những nội dung mới, hết sức cách mạng và khoa học. Các khái niệm này được Hồ Chí Minh giải thích một cách rất đơn giản, ngắn gọn, mộc mạc, dễ hiểu. Người mong muốn ai cũng có thể lĩnh hội, hiểu được để từ hiểu được thì mới làm được, thực hành trong đời sống. Đây chính là các phẩm chất đạo đức trung tâm, điều chỉnh hành vi ứng xử hàng ngày của mỗi người, trong mọi mối quan hệ.
Cần là cần cù, siêng năng, chăm chỉ, dẻo dai; biết tổ chức, phân công lao động một cách hợp lý; lao động có kế hoạch, có năng suất cao, chất lượng tốt, hiệu quả cao; làm việc tự động, tự giác theo đúng tinh thần của người làm chủ nước nhà.
Kiệm là tiết kiệm, không phung phí, không xa xỉ; là sự tiêu dùng hợp lý, cái gì đáng tiêu thì không tiếc, cái gì không đáng tiêu thì một xu cũng không chi; tiết kiệm của mình và tiết kiệm của công; mình tiết kiệm và làm cho người khác cũng có ý thức tiết kiệm; tiết kiệm toàn diện, mọi mặt, từ nhỏ đến lớn: Tài nguyên thiên nhiên, nguyên vật liệu, tài sản, của cải, thời gian, sức lao động.
Liêm là liêm khiết, trong sạch, không tham lam. Đối với mọi người, liêm là thấy của công phải bảo vệ, không xâm phạm, không lấy làm của riêng, không tự tư tự lợi, hoàn thành mọi nghĩa vụ, trách nhiệm đối với Nhà nước một cách tự nguyện, tự giác, không trì hoãn, chây ỳ, trốn tránh. Đối với người có chức, có quyền, phải luôn giữ được sự trong sạch, liêm khiết, có cơ hội để tham lam tiền tài, danh vọng, sắc đẹp nhưng vẫn giữ được nhân cách cao thượng, được dân tin, dân phục, dân yêu, đại diện cho tinh thần phục vụ dân, vì dân. Liêm đối với người có chức, có quyền thật cần thiết và quan trọng. Bởi lẽ, người mà không liêm không bằng súc vật; nếu trong một nước ai cũng tham lợi thì nước sẽ nguy.
Để có một đội ngũ công bộc liêm khiết, trong sạch, cần phải kết hợp cả biện pháp giáo dục và hành chính, trở thành trách nhiệm của mọi người dân, của các tổ chức chính trị - xã hội, nhất là của Đảng và Nhà nước. Sinh thời, Hồ Chí Minh thường dùng đức để cảm hóa, nhưng đối với những "ông quan cách mạng", những người tham ô, hối lộ, suy thoái phẩm chất, nhân cách thì Người lại dùng pháp luật để trừng trị rất nặng, làm cho đội ngũ cán bộ công chức lấy đó làm bài học tu dưỡng, rèn luyện, sợ mà không dám phạm tội. Việc Hồ Chí Minh xử lý các cá nhân phạm tội: Bộ trưởng kinh tế Chu Bá Phượng, đại tá Cục trưởng Cục quân nhu Trần Dụ Châu, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp Trương Việt Hùng mãi mãi sẽ đi vào lịch sử chế độ dân chủ cộng hòa như những bài học về tính công bằng, nghiêm minh của pháp luật dân chủ và trách nhiệm của người đứng đầu Đảng, Nhà nước.
Chính là chính trực, ngay thẳng, trung thực, thật thà trong tất cả các mối quan hệ bình thường của con người. Đối với mình phải luôn cố gắng, khiêm tốn, học hỏi, giản dị; đối với người phải chân thành, thẳng thắn, đúng mực, rộng lượng, không nịnh hót cấp trên, không dọa nạt cấp dưới; đối với việc phải làm hết sức mình với thời gian nhanh nhất, kế quả và chất lượng cao nhất, tốt nhất.
Từ việc giải thích một cách ngắn gọn nội hàm các khái niệm, Hồ Chí Minh đi đến một sự tổng kết dễ thuộc, dễ nhớ, dễ đi vào lòng người:
Trời có bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông
Đất có bốn phương: Đông, Tây, Nam , Bắc
Người có bốn đức: Cần, Kiệm, Liêm, Chính.
Thiếu một mùa thì không thành trời
Thiếu một phương thì không thành đất
Thiếu một đức thì không thành người.
Cần, kiệm, liêm, chính có quan hệ chặt chẽ, tạo tiền đề hỗ trợ cho nhau, trở thành bốn đức tính không thể thiếu được của một con người, một xã hội, là thước đo sự văn minh, tiến bộ của một dân tộc. Một dân tộc biết cần, kiệm, liêm, chính là một dân tộc giàu có về đạo đức, tinh thần, có thể chiến thắng mọi thế lực bạo tàn.
Những chỉ dẫn của Hồ Chí Minh về các đức tính cần, kiệm, liêm, chính có sức sống lâu bền, có sức hấp dẫn và sức lan tỏa rộng cho mọi thời đại, nhất là trong điều kiện nước ta hiện nay. Đó chính là các chuẩn đạo đức để mỗi người phấn đấu vươn tới hoàn thiện nhân cách, sống có đạo lý.